O projekcie Wstęp do bazy danych Baza danych Filtry Katalogi

O projekcie

LawRus Database jest projektem badawczym sfinansowanym ze środków Narodowego Centrum Nauki (konkurs OPUS nr: 2025/57/B/HS3/02198; pt.: „Kroniki ruskie jako źródło prawa precedensowego"), kierowanym przez prof. dr hab. Adriana Jusupovića.

Głównym celem projektu jest zbadanie prawa zwyczajowego Rusi (norm precedensowych) oraz informacji dotyczących zwyczajów zachowanych w kronikach ruskich (latopisach) z okresu od X do XIII wieku w perspektywie porównawczej (oraz wykorzystania tych precedensów prawnych w późniejszych dokumentach pochodzących z terytorium Rusi, czyli dzisiejszej Rosji, Ukrainy, Białorusi, Litwy i Polski). Dotychczasowe badania z jednej strony nie wykazały innowacyjnego podejścia naukowego do analizy tych źródeł, a z drugiej strony uwzględniały jedynie ułamek dostępnych informacji dotyczących prawa i zwyczajów na terytorium Rusi. Większość badaczy skoncentrowała się natomiast na ściśle określonych tekstach prawnych (np. Ruska Prawda = Russkaya Pravda), pomijając w pewnym stopniu źródła narracyjne. Biorąc to pod uwagę, nasze badania otworzą zupełnie nowe pole zainteresowań.

Baza danych będzie wykorzystywała opublikowane wydania kronik cyrylicznych wraz z łacińskimi, skandynawskimi i greckimi źródłami jako punkty odniesienia. Przeanalizujemy te wydania w poszukiwaniu informacji na temat prawa (w tym na przykład prawa międzynarodowego, cywilnego, majątkowego i religijnego) i zwyczajów. Wyekstrahowane przekazy zostaną następnie przetłumaczone na języki angielski i polski, aby były dostępne dla społeczności międzynarodowej. Badania te mają trzy główne cele:

Utworzenie gotowej, ogólnodostępnej bazy danych LawRus (cyfrowej edycji źródeł) lub cyfrowego repozytorium historycznych źródeł prawnych w formacie Mediawiki, we współpracy z informatykami współpracującymi z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk (IH PAN). Kolejnym kluczowym celem jest długoterminowe przechowywanie tej bazy danych na serwerze IH PAN. Baza danych zostanie udostępniona zainteresowanym badaczom pod koniec okresu finansowania projektu, ale będzie dostępna jako praca w toku już od pierwszego roku.
Międzynarodowa konferencja w 2028 r., gromadząca specjalistów w dziedzinie prawa słowiańskiego (i zwyczajów), mająca na celu zachęcenie do dalszych badań nad historią prawa w średniowieczu.
Publikacja artykułów w języku angielskim i innych językach w renomowanych europejskich czasopismach. Planujemy opublikować nasze studia przypadków dotyczące prawa i zwyczajów. Nie wykluczamy, a wręcz uważamy za całkiem prawdopodobne, że projekt ten zaowocuje wydaniem więcej niż jednej książki.

Zespół badawczy

Kierownik projektu

	prof. dr hab. Adrian Jusupović Doktorat (2011 Uniwersytet Warszawski), habilitacja (2018), profesura (2023). Jest profesorem w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffela Polskiej Akademii Nauk. Jego głównym polem badawczym są: średniowieczna Ruś, źródłoznawstwo, edycja źródeł, prosopografia i pieczęcie. Jest autorem, współautorem lub edytorem dziesięciu monografii i ponad stu innych prac naukowych opublikowanych w językach polskim, angielskim, niemieckim, francuskim, ukraińskim i rosyjskim. Współwydawca Kroniki halicko-wołyńskiej (Kroniki Romanowiczów) [MPH ns, t. XVI], a także tłumaczenia tego źródła. Pomysłodawca międzynarodowej konferencji „Światy Słowian", która została zainaugurowana w 2020 roku. Jest on również jednym z redaktorów serii wydawnictwa Brill zatytułowanej „Worlds of the Slavs".

Wykonawcy

	prof. dr hab. Dariusz Dąbrowski Kierownik Katedry Nauk Pomocniczych Historii Wydziału Historycznego UKW w Bydgoszczy. Absolwent LO im. Zygmunta Działowskiego w Wąbrzeźnie, a następnie historii i ochrony dóbr kultury na UMK w Toruniu. Główne zainteresowania badawcze to genealogia Rurykowiczów, historia społeczna i kultura średniowiecznej Rusi, relacje średniowiecznych władców ruskich i polskich, dzieje muzeów na ziemiach polskich. Propagator wiedzy na temat regionu, z którego pochodzi (ziemi chełmińskiej). Autor 7 monografii autorskich (w tym dwóch tłumaczonych na rosyjski i ukraiński) oraz ponad stu czterdziestu innych prac naukowych, opublikowanych w kilkunastu krajach. Współwydawca Kroniki halicko-wołyńskiej (Kroniki Romanowiczów) [MPH ns, t. XVI]. Miłośnik włoskiej opery barokowej, hardcoru oraz podróżowania po Europie i Azji Centralnej.
	dr hab. Aliaksandr Hrusha, prof. IH PAN Profesor w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffela Polskiej Akademii Nauk. Specjalizuje się w badaniach nad kulturą pisma i prawem, paleografii cyrylicy, dyplomatyce Wielkiego Księstwa Litewskiego na przełomie średniowiecza i nowożytności oraz w edycji źródeł dokumentowych.
	dr hab. Aleksander Paroń, prof. IAIE PAN Profesor w Instytucie Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Absolwent historii i filologii klasycznej na Uniwersytecie Wrocławskim. Główne zainteresowania badawcze: ludy koczownicze Wielkiego Stepu w krajobrazie politycznym i kulturowym średniowiecznej Europy; relacje Bizancjum z „północnymi i scytyjskimi barbarzyńcami" w X–XIII wieku. Najważniejsze prace: Pechenegs. Nomads in the political and cultural landscape of the medieval Europe, Boston–Leiden 2015; Konstantyn Porfirogeneta, O zarządzaniu cesarstwem, przekł. i oprac. A. Paroń, Wrocław–Warszawa 2024.
	dr Carina Damm Adiunkt na etacie postdoca w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffela Polskiej Akademii Nauk. Uzyskała tytuł magistra historii i skandynawistyki na Uniwersytecie w Getyndze, a tytuł doktora na Uniwersytecie w Lipsku, broniąc pracę poświęconą stosunkom skandynawsko-słowiańskim w epoce wikingów. Przed dołączeniem do IH PAN pracowała jako stypendystka programu Marie Skłodowska Curie w Centrum Studiów Nordyckich i Staroangielskich (CBNS) na Uniwersytecie Śląskim, gdzie kierowała projektem dotyczącym ekstremalnych warunków środowiskowych w średniowieczu na Północy. Jej badania koncentrują się na historii środowiska Europy Północnej, a ostatnio także na Bretanii w epoce Wikingów.
	dr Arkadiusz Siwko Absolwent historii w ramach międzywydziałowych indywidualnych studiów humanistycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 2020 r. uzyskał magisterium z wyróżnieniem. W kwietniu 2025 r. doktoryzował się na Uniwersytecie Opolskim na podstawie wyróżnionej rozprawy Pogranicza („granice") Rusi od X do końca XIII w.: strategie narracyjne, funkcje społeczno-polityczne, terminologia. Od października 2025 r. pracuje jako adiunkt w Zakładzie Badań Źródłoznawczych i Edytorstwa Instytutu Historii PAN. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na źródłoznawstwie staroruskim, problemie pograniczności w średniowieczu oraz systemach administracyjnych domeny Rurykowiczów.
	dr Angus Russel Pracownik naukowy w King's College w Cambridge, gdzie pracuje w ramach programu „Silk Roads". Jego badania dotyczą historii Eurazji w okresie mongolskim i po mongolskim, ze szczególnym uwzględnieniem polityki, instytucji i kultury średniowiecznej Rusi i Moskwy. Praca doktorska dotyczyła ewolucji modeli fiskalnych w regionach podbitych przez chanów mongolskich.
	mgr Michał Gawęda Interesuje się historią prawa, w szczególności historią prawa i procesu karnego, a także komparatystyką prawniczą. W 2023 r. ukończył z wyróżnieniem studia licencjackie w Kolegium Międzydziedzinowych Studiów Humanistycznych UW. W 2025 r. ukończył z wyróżnieniem historię na UW, broniąc pracę magisterską poświęconą genezie sądu sejmowego, a w tym samym roku ukończył z wyróżnieniem prawo na Wydziale Prawa i Administracji UW. Aktualnie (od 2025 r.) jako doktorant w Międzydziedzinowej Szkole Doktorskiej UW przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą dziejom sądu sejmowego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.